Wariacje na temat Haydna – nie jest to muzyka, która porywa, jak symfonie bądź koncerty fortepianowe Brahmsa. To przede wszystkim świadectwo kunsztu kompozytorskiego – w zakresie kontrapunktu, instrumentacji – a także swoista próba sił w specyficznie brahmsowskiej ekspresji orkiestrowo-symfonicznej. (Nieodparcie nasuwa się analogia z „przymiarką” do nowej techniki kontrolowanego aleatoryzmu u Lutosławskiego w jego Grach weneckich – zwłaszcza w kontekście późniejszych arcydzieł: Livre, Koncertu wiolonczelowego czy III Symfonii). Taki właśnie obraz Wariacji ukazał Kaspszyk – jakby szkic tylko, kilka luźno powiązanych mistrzowskich studiów muzycznych, zróżnicowanych fakturalnie, brzmieniowo i wyrazowo – sygnalizując ledwie, co kompozytorowi „w duszy gra”, co jest projekcją jego prawdziwych umiejętności i możliwości. Gra orkiestry pod batutą Kaspszyka zadowoliła mnie zarówno w surowym brzmieniu tematu, jak w kunsztownych jego przeobrażeniach w wariacjach i efektownym finale.

Jakże odmiennych wrażeń i przeżyć dostarczyła III Symfonia! To już nie próba sił, a otwarcie podjęte przez kompozytora wyzwanie – wobec losu człowieka i indywidualnego przeznaczenia (bo też romantyczna postawa Brahmsa przebija z jego muzyki mimo klasycznej dyscypliny). O dziwo jednak konstrukcyjne, strukturalne, czysto muzyczne walory dzieła wciąż zdawały się priorytetem dla dyrygenta. Nie porywy serca, lecz przenikliwe, rozważne i konsekwentne kształtowanie strukturalnych parametrów dzieła, które jakby niosły emocje jakby mimowolnie: ba, całe fale emocji

O wyrazistej i przejmującej dramaturgii. Tajemnica sugestywności i siły kreacji Kaspszyka tkwi w zawierzeniu partyturze, w pokorze wobec twórcy, w umiejętnym ukazaniu wielowymiarowości dzieła, w odczytaniu jego ukrytych znaczeń. Sprawdziło się to wielokrotnie w rozległych freskach symfonicznych Mahlera i Brucknera. Podobnie trafia w istotę symfoniki Brahmsa.

III Symfonia w interpretacji Kaspszyka nie przymilała się melodyjnością drugiej ani trzeciej części. Ich cierpka słodycz ujmowała spokojem, powagą melancholią i pewnym dystansem. Część I nabrała cech klasycznych, wydała się bardzo „obiektywna” i epicka. Dopiero w finałowym Allegro rozpętany żywioł orkiestro-wo-symfoniczny ukazał prawdziwą skalę dramatu przeżywanego przez kompozytora. Znamienny okazał się sposób użycia beethovenowskiego „motywu losu” – który dla Brahmsa wcale nie jest wyzwaniem do walki, lecz rozpływa się w łagodnej pieśni – co Kaspszyk ukazał kapitalnie, po mistrzowsku, na miarę swej przenikliwości i kunsztu.

O Koncercie podwójnym Brucha nie da się wiele powiedzieć – poza stwierdzeniem, że dał wdzięczne pole do przedstawienia sprawności technicznej i lirycznych walorów gry dwóch młodych wrocławskich filharmoników: Marcina Markowicza (II koncertmistrz skrzypiec) i Artura Rozmysłowicza (solista altówek). Obaj zdołali ożywić publiczność wykonanym na bis zgrabnym i efektownym Krótkim utworem na skrzypce i altówkę Marcina Markowicza.

KAZIMIERZ KOŚCIUKIEWICZ

Ruch Muzyczny, styczeń 2010.